Victoria lelie

Onder zo’n blad als paraplu zul je zeker droog blijven in de regen.
Of toch niet?
Nee hoor, want het is een blad van een waterlelie. Het blad drijft op het water en daaronder is het kletsnat.
De plant heet Victoria amazonica en komt uit de warme tropen van Brazilië.

In Naturalis kun je wel droog blijven en onder het reusachtige ronde blad staan. Als je dan omhoog kijkt , zie je nerven als dikke en dunnere draden. De nerven vormen een soort net, waardoor water met mineralen stroomt naar ieder hoekje van het blad.

Water met mineralen zuigen de wortels uit de bodem. Door de stengel komt het mineralenwater in de bladnerven. Mineralen zijn het dagelijkse voedsel voor planten.

Door een opstaande rand drijft het grote blad makkelijk op het water.
Een klein kind blijft lekker droog als het op het blad zit.

Reuzenpad

De reuzenpad zit roerloos stil en wacht de dingen af.
Hij is 20 cm. groot, ribbelig en bobbelig en eet bijna alles dat beweegt en niet groter is dan zichzelf.

Padden zijn amfibieën, net als kikkers en salamanders.
Amfibieën zijn landdieren met vier poten. Ze leggen eieren die dril heten en zijn koudbloedig. Hun jeugd brengen amfibieën door in het water.

Kikker- en paddenvisjes hebben kieuwen, vinnen en een lange staart. Volwassen dieren hebben longen, poten en geen staart.
De eitjes, het paddendril, van deze reus zijn giftig.
Achter de kop bij de oorvlek zijn klieren die gif spuiten als de pad bedreigd wordt.
Geen fijn speelkameraadje.

Omdat zij bijna alles eten, heeft men in veel landen de reuzenpad ingevoerd voor de bestrijding in de landbouw van insecten en muizenplagen. Maar ook de inheemse insectenetende kikkers en padden verdwenen in de magen van de reuzenpad. Uiteindelijk hielp het de boeren niet veel.

Zou het verstandig zijn vreemde wilde dieren los te laten om plagen te bestrijden?

Maashagedis

De Maashagedis of Mosasaurus heeft zijn naam te danken aan de plaats waar de eerste gevonden is. De botten van deze fossiel vond men in 1764 in de grotten van de Sint Pietersberg bij Maastricht. Het was duidelijk dat het hier om een dier ging dat in het water had geleefd.

Later bleek dat hij ongeveer 70 miljoen jaar geleden rondzwom in een zee die toen bij Zuid-Limburg lag. De Maas bestond in die tijd nog niet. De Maashagedis was een jager die met zijn vinpoten en kronkelende staart zijn prooi achterna zwom.
De kromme puntige tanden lieten geen enkel glibberig slachtoffer ontsnappen.

Bliksembuis

Elektriciteit, maar dan wel onvoorstelbaar veel.
Iedere dag duizenden keren ergens op aarde gebeurt het, bliksemen.
In Nederland onweert het ongeveer op 35 dagen in het jaar.
Meestal kan het geen kwaad en schiet de bliksem heen en weer door de lucht.
Soms treft de bliksem de aarde, een boom of een gebouw.

De elektrische spanning in de bliksem is wel 3.000.000 volt. Weet je dat de spanning in het stopcontact bij jou thuis ‘maar’ 220 volt is?
Elektrische stroom geeft warmte, denk maar aan een koffiezet-apparaat.
De bliksem geeft veel meer warmte. Als de bliksem in zand slaat, smelt het zand tot glas. In de grond blijft dan een glasachtige bliksembuis achter.

Zaagvis

Op zoek naar gereedschap? Neem een duik in zee: hamerhaai, hengelvis, boormossel en zaagvis. 
Een prachtige zaag heeft hij, met aan twee zijden stevige tanden om de zeebodem flink door te woelen op zoek naar voedsel. Hij kan zich er ook mee verdedigen en wild zwaaiend uit een school vissen een hapje prikken.

Je weet dat vissen eitjes leggen, kuit schieten heet dat. Maar zaagvissen schieten geen kuit, zaagvissen baren levende jongen. Nog iets merkwaardigs, zaagvissen hebben hun mond en hun kieuwspleten aan de onderkant van hun platte buik.
Een vreemde vis, dat klopt.
Ze kunnen behoorlijk groot worden, 6 meter en wegen dan 300 kg.

Noordse vinvis

Walvissen hebben een verkeerde naam, het zijn geen vissen!
Walvissen zijn zoogdieren.
Zoogdieren zijn warmbloedig, zij leggen geen eieren of zo, maar brengen kant en klare jongen ter wereld. Die jongen drinken bij hun moeder melk.

Nog iets vreemds, hun verre voorouders waren landdieren met haren en vier poten.
Een bever, otter zou je misschien denken, of een zeehond?
Mis, gek genoeg waren de voorouders van hoefdieren ook de voorouders van walvissen. Die walvisvoorouders leken wel op een soort uitgerekt nijlpaard.

De Noordse vinvis is een baardwalvis. In zijn reusachtige mond hangen een soort stevige lange haren. Deze haren heten baleinen. Baleinen zeven kleine kreeftjes uit een grote slok zeewater. Kleine hapjes voor een dier dat wel twee klaslokalen lang kan worden.

Trilobiet

Spreek je Grieks? Ja toch, tri is gewoon drie!
Kijk eens goed naar dit versteende diertje. Het bestaat uit drie delen: kop, borststuk met poten en een achterlijf.
Trilobieten leefden al 500 miljoen jaar geleden op de zeebodem.
Deze diertjes hadden een harde pantserhuid als een ridderharnas. Zo waren zo veilig beschermd voor vraatzuchtige roofdieren.

Wil je nog een woord leren? Ge-leed-po-ti-gen zo heten deze gepantserde dieren.
Trilobieten, krabben kreeften, insecten, spinnen, pissebedden en duizendpoten zijn allemaal geleedpotige dieren.

Stier Herman

Een wereldberoemde stier in Naturalis. Hij is de eerste stier waarin een menselijk gen is gebracht.
Een gen regelt veel: haarkleur, of je later groot zult zijn, een jongen of meisje bent, dat er vijf vingers aan een hand groeien en nog veel meer.

Onderzoekers hebben een menselijk gen bij jonge Herman ingebracht. Zij wilden zo een geneesmiddel tegen ontstekingen in koemelk krijgen. Nu geeft een stier geen melk. In de melk van de koekalveren waarvan Herman de vader is, zat het geneesmiddel wel. Alleen het was wel heel weinig geneesmiddel.

Is de proef gelukt? Ja.
Is de proef geslaagd? Nee, er zat te weinig in de melk .
In 2004 is Herman gestorven. Zijn huid is bij het opzetten gebruikt.
Herman staat nu in Naturalis.

Komodovaraan

Hagedissen zie je niet vaak. Ze zijn snel, oplettend en door hun schutkleur moeilijk te zien. Een komodovaraan zul je echter niet snel missen. Hij kan wel ruim 100 kilo wegen en drie meter lang worden. Komodovaranen bewonen enkele eilanden van Indonesië. Een komodovaraan is een vlees- en aaseter. Met scherpe tanden en klauwen rukt hij brokken los van zijn prooi en slikt deze heel in.

Hagedissen en ook deze reusachtige varanen zijn reptielen.
Reptielen leggen eieren, hebben een huid met schubben en zijn koudbloedig.
Ken je nog meer reptielen?

Leblondi’s vogelspin

Een griezel, maar gevaarlijk? Niet echt, maar blijf er toch maar af als je er een tegen komt. Daarvoor moet je wel naar het oerwoud in Zuid-Amerika, daar leven de meeste soorten vogelspinnen.
De grootste heeft een lijf van 12 cm, net zo groot als jouw hand. Met uitgestrekte poten is de spin ongeveer 30 cm.

De beet is pijnlijk, niet dodelijk. Wil een suf dier de spin van achter aanvallen, dan waaiert hij met zijn achterpoten haartjes uit het spinnenlijf. Ingeademd en op de huid geven die haartjes zweren. Het roofdier zal daarna nooit meer een vogelspin willen happen. Wil je geloven dat er mensen zijn die een vogelspin als huisdier houden?

Grafiet

Het grootste potlood van de wereld!
De grootste steen in Naturalis is een zwart brok grafiet. Dat ligt in een vitrine, want als je het aan zou raken, zou je zwarte handen krijgen. Daardoor zou de steen al snel veel kleiner worden.

Grafiet is namelijk een heel zachte steen. Het wordt al vanaf ongeveer 1550 gebruikt voor potloodstiften.

Als je grafiet héél hard in elkaar perst en verhit, blijft er een héél klein en kleurloos mineraal over: diamant, de duurste edelsteen. Probeer het maar niet, want zelfs met de modernste apparaten kunnen we alleen maar heel kleine diamantjes maken.

Smaragd

Naturalis heeft een stuk steen waarin maar liefst 42 smaragden zitten. Op diamant na is smaragd de kostbaarste edelsteen die er is, dus je zou denken dat die smaragden wel héél goed bewaakt worden.

Toch liggen ze gewoon in een vitrine! Ze zijn namelijk zó broos dat ze in heel kleine stukjes zouden breken, als je ze uit de steen zou halen. Daarom kunnen ze niet geslepen worden en dan zijn ze dus niet veel geld waard.

Vliegend reptiel

Een fossielenhandelaar kwam op bezoek met een blok steen. Zouden er botten in zitten? In het ziekenhuis is een röntgenopname van de steen gemaakt. Het blok zat vol met botten! Reden om het te kopen en de botten uit de steen te hakken. Het skelet van het vliegend reptiel is bijna compleet en dat is bijzonder. Het bleek ook nog een nieuwe soort te zijn. Omdat Naturalis het dier ontdekt had, mochten wij hem een naam geven. Hij is vernoemd naar Steven Spielberg, de maker van de Jurassic Park films.

Het vliegend reptiel leefde zo’n honderd miljoen jaar geleden in de dinotijd. Er vlogen toen veel verschillende reptielen rond, zoals er nu vogels vliegen. Sommige waren zo groot als een mus, maar er waren ook ‘vliegtuigjes’ met een spanwijdte groter dan tien meter. Het reptiel in Naturalis heeft een spanwijdte van zes meter.

Schedelkapje van de Javamens

De kostbaarste schat van Naturalis is ongeveer een miljoen jaar oud en ligt achter kogelvrij glas: het schedelkapje van de Javamens. De Nederlander Dubois vond de schedel op Java (Indonesië). De schedel is te groot voor een aap en te klein voor een mens. Op dezelfde plek vond Dubois ook een kies en een dijbeen. Aan de vorm van het dijbeen kon hij zien dat deze ‘aapmens’ rechtop had gelopen. Om die reden beschouwde hij zijn vondst als bewijs voor de ontwikkeling van aap naar mens. Het schedelkapje is van grote wetenschappelijke waarde en die is niet in geld uit te drukken.

Grote bekerspons

In Naturalis kun je een van de grootste bekersponzen vinden. Zo groot dat een kind de spons als luie stoel kan gebruiken.

De grote bekerspons is in 1925 gevonden voor de kust van Sumatra, op een diepte van 25 meter.

Camarasaurus

Ongeveer 165 miljoen jaar geleden struinde de dinosauriër Camarasaurus de bossen af op zoek naar eten. Van kop tot staart was hij 18 meter lang en hij zag er gevaarlijk uit. Toch hoefde geen beest bang voor hem te zijn want hij was een planteneter. Met zijn kleine kop en tanden in de vorm van lepels kon hij geen vlees eten. Hij at heel veel boomschors en dennennaalden. Een lijf van 20.000 kilo heeft veel eten nodig.

Het skelet van deze dinosauriër is opgegraven in Utah (Verenigde Staten). De grote botten waren al losgemaakt uit het gesteente. De rest zat nog in de steen en is vervoerd in 116 dozen. Er is door vier mensen twee jaar gewerkt aan het in elkaar puzzelen van de Camarasaurus.

Japanse reuzenkrab

Deze reuzenkrab is een van de grootste krabben ter wereld. Hij heeft een spanwijdte (van poot tot poot) van drie meter! Een krabbenverzamelaar uit Japan heeft zijn grootste en mooiste krab tien jaar geleden aan Naturalis cadeau gedaan.

Reuzenkrabben leven diep in de Japanse zee. Het zijn slome dieren die op de zeebodem hun voedsel zoeken.

Mammoet

Naturalis heeft de grootste mammoetbottenverzameling ter wereld. Deze mammoet is gemaakt uit allemaal originele mammoetbotten. Dat is heel bijzonder. Als je zo’n 10.000 jaar eerder was geboren had je mammoeten, wolharige neushoorns, reuzenherten en misschien zelfs een grottenbeer of een sabeltandtijger kunnen ontmoeten. Het was in de ijstijd een stuk kouder dan nu. Zonder jas naar buiten zat er niet in. De mammoet kon goed tegen de kou met zijn lange haren en wollige vacht. De kleinere mammoetoren verloren minder warmte dan grote olifantsoren. De oren en de slurf van de mammoet kun je niet zien. Ze zijn verrot. Voel eens aan je eigen oren en neus. Daar zit kraakbeen in. Kraakbeen verrot na een tijd. De slagtanden heeft de mammoet niet om andere dieren te doden maar om indruk mee te maken op de vrouwtjes! De slagtanden van mannetjes zijn groter dan die van vrouwtjes.

Reuzenpijlinktvis

Een visser uit Urk is zich rot geschrokken toen hij op de Noordzee zijn net binnenhaalde en dit beest ontdekte. Stel je voor dat je denkt wat lekkere visjes te vangen en dat er dan een inktvis van 18 kilo met tentakels van een meter in je net zit!

Dit is de eerste reuzenpijlinktvis die in de Noordzee is gevonden. Wees niet bang dat je er eentje tegenkomt als je in de zee gaat zwemmen. Reuzenpijlinktvissen leven diep in de oceanen. Ze komen voor tot zo’n 1200 meter diepte. Diep onder water is het heel donker. Je hebt grote ogen nodig om het kleine beetje licht dat daar doordringt op te vangen. Reuzenpijlinktvissen hebben de allergrootste ogen van alle dieren. De ogen van deze inktvis waren iets groter dan een tennisbal. Inktvissen hebben geen botten. Reuzenpijlinktvissen zijn de grootste ongewervelde dieren.

Als je in Naturalis bent mag je (als je durft) op de vitrine van de inktvis gaan liggen. Wie is er groter? Jij of de inktvis?

Oersteen

Het aller-aller-alleroudste dat je ooit hebt aangeraakt vind je in Naturalis. Het is een van de oudste stukken aardkorst die tot nu toe gevonden zijn: de oersteen. Hij is wel 3.800.000.000 jaar oud oftewel 3,8 miljard jaar.

De oersteen werd gevonden in Isua (West-Groenland). Hij weegt 275 kilo. Het was een heel gesjouw om hem naar Nederland te krijgen. Als je de steen aanraakt kun je een wens doen. Misschien heb je geluk. Stuur je even een berichtje als je wens is uitgekomen?